Doden bij Russische aanvallen op Charkiv, ook luchtaanvallen op andere steden

In Oekraïne is het geweld weer flink opgelaaid. Vooral de stad Charkiv is zwaar geraakt, maar ook andere steden kregen raketten en drones over zich heen. Het gaat niet alleen om militaire doelen, ook woonwijken en energievoorziening liggen onder vuur.

Als je het nieuws volgt, zie je vooral aantallen en kaarten. Maar achter die cijfers zitten gewone mensen die midden in de nacht hun huis uit moeten vluchten. Hier lees je wat er nu bekend is over de aanvallen, wat er geraakt is en welke politieke spanningen op de achtergrond meespelen.

Wat er in Charkiv is gebeurd

In Charkiv zijn bij nachtelijke Russische aanvallen zeker zeven doden gevallen. Onder de slachtoffers zijn volgens de lokale gouverneur ook twee kinderen. Minstens tien mensen raakten gewond.

Een flatgebouw in de wijk Kyivskyi werd getroffen door een ballistische raket. Vijf van de doden zijn onder het puin van dit gebouw gevonden. Na de inslag brak er brand uit en een groot deel van de flat is ingestort.

President Zelensky zegt dat een groot gedeelte van het gebouw is verwoest. Ook de bovenste verdieping van een naastgelegen flat raakte zwaar beschadigd. Hulpdiensten zijn urenlang bezig geweest om tussen de brokstukken naar overlevenden te zoeken.

De kans is groot dat er nog mensen onder het puin liggen. In dit soort situaties is het werk voor reddingswerkers zwaar en gevaarlijk. Gebouwen kunnen verder instorten en er is altijd de angst voor nieuwe aanvallen.

Voor bewoners van Charkiv is dit niet de eerste keer dat hun stad wordt geraakt. Toch blijft het elke keer weer rauw binnenkomen als midden in de nacht het luchtalarm afgaat en ramen eruit vliegen. Veel mensen slapen standaard met spullen klaar om snel te kunnen vluchten.

Aanvallen op Kyiv en andere steden

Niet alleen Charkiv werd getroffen. Ook de hoofdstad Kyiv en andere steden kregen te maken met raketten en drones. Rond 01.30 uur klonken de eerste explosies, daarna volgden meer inslagen.

In Kyiv werden inwoners opgeroepen om direct naar schuilkelders te gaan. Rond 03.00 uur ging het landelijke luchtalarm af, wat betekent dat een groot deel van het land gevaar liep. De luchtverdediging in de hoofdstad was actief en wist een deel van de projectielen uit de lucht te halen.

Volgens de burgemeester van Kyiv zijn daar voor zover bekend geen doden gevallen. Wel raakten zeker tien mensen gewond, onder wie kinderen. De schade aan gebouwen en infrastructuur is nog niet overal duidelijk, omdat hulpdiensten eerst met redding bezig zijn.

Ook in de havenstad Odesa waren er droneaanvallen. Odesa is belangrijk voor de export van graan en andere goederen, dus aanvallen daar raken niet alleen Oekraïne zelf maar ook de handel. In de plaats Chuhuiv, in de regio Charkiv, waren eveneens drone-inslagen, waarbij twee mensen gewond raakten.

Voor mensen in deze steden is de nacht inmiddels de gevaarlijkste tijd van de dag. Veel aanvallen worden bewust in de nacht uitgevoerd, als het donker is en mensen slapen. Daardoor is de schrik en verwarring vaak nog groter.

Drones en ballistische raketten als wapens

Volgens Zelensky gebruikte Rusland bij deze golf van aanvallen in totaal 29 projectielen. Minstens de helft daarvan waren ballistische raketten. Dat zijn raketten die met hoge snelheid een vaste baan volgen en lastig volledig te onderscheppen zijn.

Daarnaast zouden er volgens hem 480 drones zijn ingezet, vooral Iraanse Shahed-drones. Dat zijn relatief goedkope, onbemande toestellen die als een soort vliegende bom worden gebruikt. Ze vliegen langzaam maar zijn in grote aantallen in te zetten, waardoor de luchtverdediging wordt overspoeld.

De combinatie van raketten en drones maakt het voor Oekraïne moeilijk om alles tegen te houden. Luchtverdedigingssystemen moeten kiezen welke doelen het gevaarlijkst zijn. Daardoor komen er altijd een paar raketten of drones door.

Voor bewoners klinkt het verschil tussen een raket en een drone vooral in het geluid. Drones maken vaak een zoemend, brommend geluid en kunnen lang in de lucht blijven. Raketten zijn sneller en laten weinig tijd tussen luchtalarm en inslag.

Het gebruik van zoveel drones en raketten in één nacht laat zien dat Rusland nog steeds veel middelen heeft om druk uit te oefenen. Tegelijk vraagt dit ook veel van de Russische voorraden en logistiek. Hoe lang beide kanten dit soort intensieve aanvallen volhouden, is onzeker.

Gerichte aanvallen op energie en spoor

Zelensky zegt dat de aanvallen vooral gericht waren op energie-infrastructuur en spoorwegen. Dat zijn geen toevallige doelen. Als je een land wilt verzwakken, pak je stroomvoorziening en transport aan.

Door energiecentrales en hoogspanningslijnen te raken, kun je hele regio’s zonder stroom zetten. Dat raakt ziekenhuizen, waterpompen, bedrijven en het dagelijks leven van miljoenen mensen. In de winter is dat nog zwaarder, maar ook nu zorgt het voor veel problemen.

Spoorwegen zijn belangrijk voor het vervoer van militair materieel, maar ook voor evacuaties en goederen. Als spoorlijnen of knooppunten worden geraakt, kan dat de aanvoer naar het front vertragen. Ook hulptransporten en gewone reizigers krijgen daar direct mee te maken.

Voor Oekraïne betekent dit dat er continu gerepareerd moet worden. Monteurs en technici gaan soms al kort na een aanval naar buiten om kabels, rails en stations te herstellen. Dat is riskant werk, omdat er vaak nieuwe inslagen volgen op plekken waar hulpdiensten bezig zijn.

Je ziet hier hoe oorlog veel verder gaat dan alleen frontlinies. Door energie en spoor te raken, wordt het leven van gewone burgers stap voor stap zwaarder. Mensen moeten improviseren met aggregaten, powerbanks en alternatieve routes om nog ergens te komen.

Hoe mensen zich voorbereiden op nieuwe aanvallen

Voor veel Oekraïners is het inmiddels routine geworden om voorbereid te zijn op nachtelijke aanvallen. Dat klinkt raar, maar het is een manier om een beetje grip te houden. Je weet dat je het gevaar niet kunt stoppen, maar je kunt wel proberen de impact te beperken.

In veel huishoudens ligt een vaste tas klaar. Daarin zitten belangrijke papieren, medicijnen, wat eten, water en een set kleding. Die tas gaat mee naar de kelder of schuilplaats zodra het luchtalarm afgaat.

Handige dingen die mensen klaarleggen zijn bijvoorbeeld:

• kopieën van paspoort en andere documenten in een mapje
• een powerbank en opladers
• zaklamp of hoofdlamp met extra batterijen
• basis medicijnen en een kleine verbandset
• wat contant geld en een lijst met belangrijke telefoonnummers

In appartementencomplexen spreken buren vaak met elkaar af wie op welke kinderen let als ouders even weg moeten. Ook worden schuilruimtes samen ingericht met stoelen, dekens en soms zelfs een waterkoker op een aggregaat. Zo ontstaat er een soort nood-ritme waar iedereen zich aan vasthoudt.

Voor jou als buitenstaander lijkt dit misschien extreem. Maar als je elke week meerdere luchtalarmen hebt, ga je anders denken. Dan voelt het logischer om elke avond even te checken of alles klaar ligt.

De politieke ruzie tussen Zelensky en Orbán

De aanvallen komen op een moment dat Zelensky in een felle ruzie zit met de Hongaarse premier Orbán. Orbán blokkeert een EU-lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. Dat geld is afkomstig uit bevroren Russische tegoeden en is bedoeld om de verdediging en het functioneren van de staat te ondersteunen.

Hongarije gebruikt zijn vetorecht binnen de EU om deze lening tegen te houden. Officieel zegt Orbán dat hij boos is over het stilleggen van de Russische oliedoorvoer via de Druzhba-pijpleiding, die deels door Oekraïne loopt. Oekraïne stelt dat die pijpleiding begin dit jaar is beschadigd door een Russische droneaanval.

Hongarije, net als Slowakije, is afhankelijk van die pijpleiding voor olie. Beide landen twijfelen openlijk of de Oekraïense uitleg over de beschadiging klopt. Zij wijzen erop dat Rusland via die olie-export geld verdient voor de oorlog, wat voor Oekraïne een reden kan zijn om de leiding stil te willen leggen.

Critici zeggen dat Orbán zijn vetorecht vooral inzet om politieke redenen. In Hongarije zijn binnenkort verkiezingen en Orbán staat in de peilingen achter op uitdager Peter Magyar. Een harde opstelling richting Oekraïne en de EU kan bij een deel van zijn achterban goed vallen.

Voor Oekraïne is deze blokkade pijnlijk. Terwijl het land onder vuur ligt en veel geld nodig heeft voor verdediging en herstel, blijft een groot bedrag vastzitten in politieke spelletjes. Dat maakt de afhankelijkheid van buitenlandse steun nog duidelijker.

Hoe de oorlog het dagelijks leven in Oekraïne raakt

Als je alleen naar aantallen raketten en drones kijkt, voelt het soms abstract. Maar elke aanval betekent dat mensen midden in de nacht hun kinderen wakker moeten maken en naar een kelder rennen. Ramen springen, gebouwen trillen en je weet niet of jouw huis de volgende is.

In steden als Charkiv en Kyiv hebben veel mensen een vaste routine ontwikkeld. Tas met papieren en medicijnen klaar, telefoon opgeladen, dekens in de schuilkelder. Kinderen raken gewend aan luchtalarmgeluiden die voor ons onvoorstelbaar zijn.

Scholen en bedrijven moeten constant schakelen. Soms is er les in een metrostation of in een kelder, soms valt de stroom uit en kan er niets. Online werken of leren is lastig als internet en elektriciteit onbetrouwbaar zijn.

Ook psychisch hakt dit erin. Mensen slapen slechter, zijn alerter bij harde geluiden en leven met de gedachte dat elk moment weer een aanval kan komen. Hulpverleners zien meer stressklachten, ook bij kinderen.

Toch proberen veel Oekraïners hun leven zo normaal mogelijk door te laten gaan. Cafés gaan open als het kan, markten draaien door en er wordt getrouwd en gestudeerd. Juist die koppigheid om door te gaan, is voor veel mensen een manier om met de situatie om te gaan.

Internationale steun en de rol van Europa

De blokkade van de EU-lening door Hongarije laat zien hoe kwetsbaar de steun aan Oekraïne is. Eén land kan een groot pakket tegenhouden. Dat zet druk op de andere EU-landen om een uitweg te zoeken, bijvoorbeeld via andere constructies of kleinere deelpakketten.

Voor Oekraïne is het verschil tussen beloofde steun en daadwerkelijk ontvangen geld en materieel groot. Luchtverdediging, munitie en herstel van infrastructuur kosten veel geld. Zonder buitenlandse hulp wordt het bijna onmogelijk om dit tempo van aanvallen op te vangen.

De ruzie met Orbán speelt ook breder mee in de relatie tussen de EU en Oekraïne. Oekraïne wil verder richting EU-integratie, terwijl Orbán vaak op de rem staat bij stappen die Rusland kunnen irriteren. Dat maakt de positie van Oekraïne in Europa ingewikkeld.

Voor Europese landen is dit ook een test van hun eigen bereidheid om offers te brengen. Energieprijzen, defensie-uitgaven en politieke spanningen spelen allemaal mee. Terwijl in Oekraïne flats instorten, gaat in Europa de discussie door over geld, olie en verkiezingen.

Hoe die balans uitpakt, bepaalt mede hoe lang Oekraïne deze oorlog kan volhouden. Elke raket die wordt onderschept, elke centrale die wordt hersteld en elke trein die weer rijdt, hangt ergens samen met beslissingen in Brussel, Boedapest en andere hoofdsteden.

Wat jij als nieuwsvolger kunt doen

Als je dit soort berichten leest, voelt het vaak machteloos. Je ziet beelden van ingestorte flats en leest over kinderen in schuilkelders, maar je eigen leven gaat gewoon door. Toch kun je meer doen dan alleen scrollen en weer verder gaan.

Een paar dingen die veel mensen bewust proberen:

• niet elk uur het nieuws checken, maar op vaste momenten
• bronnen kiezen die feiten scheiden van mening
• af en toe bewust iets anders doen om je hoofd leeg te maken
• als je wilt helpen, kiezen voor een betrouwbare hulporganisatie

Als je merkt dat het nieuws je te veel wordt, is het geen zwakte om even afstand te nemen. Je hoeft niet alles live te volgen om betrokken te zijn. Af en toe uitzoomen helpt juist om het langer vol te houden en scherp te blijven op wat er echt speelt.

Je ziet in dit conflict hoe militair geweld, energie, spoor, politiek en het dagelijks leven in elkaar grijpen. De raket die in Charkiv een flat raakt, heeft een lijn naar een pijpleiding in Hongarije en een vergadering in Brussel. En jij kijkt daar vanaf de bank naar, met alle vragen en twijfels die daarbij horen.