LibreOffice-stichting zet dertig Collabora-ontwikkelaars uit bestuur

Wat er speelt tussen LibreOffice, TDF en Collabora

The Document Foundation, de stichting achter LibreOffice, heeft het lidmaatschap van alle Collabora-ontwikkelaars ingetrokken.

Volgens Collabora gaat het om meer dan dertig mensen, waaronder een paar van de belangrijkste kernontwikkelaars van het project.

Als je LibreOffice gebruikt of open source belangrijk vindt, is dit zo’n moment waarop je even wilt weten wat er achter de schermen gebeurt.

Collabora is al jaren een van de grootste bijdragers aan LibreOffice, vooral aan de online variant en aan zakelijke implementaties.

Dat zijn niet zomaar wat losse vrijwilligers, maar mensen die fulltime aan de code werken en complexe bugs oplossen.

Juist daarom voelt het besluit van TDF als een flinke breuk in de samenwerking.

De blogpost waarin Collabora dit uitlegt, is geschreven door Michael Meeks, medeoprichter van TDF en nu een van de gezichten van Collabora.

Hij is vrij scherp in zijn kritiek en zegt dat TDF keuzes maakt die volgens hem niet goed uit te leggen zijn aan de mensen die het product bouwen.

Volgens hem verschuift de macht binnen TDF richting mensen zonder technische achtergrond, terwijl de ontwikkelaars die de boel draaiende houden minder invloed krijgen.

Waarom de online versie van LibreOffice zoveel spanning geeft

Een belangrijk deel van de spanning draait om de online versie van LibreOffice.

Collabora heeft daar jarenlang veel tijd en geld in gestoken en er een eigen product omheen gebouwd dat in browsers en in organisaties draait.

TDF heeft in februari aangekondigd zelf weer actief te investeren in een eigen online variant.

Daarmee komt TDF ineens in hetzelfde speelveld als Collabora, terwijl die twee tot nu toe vooral als partners naast elkaar stonden.

Voor Collabora voelt het alsof de stichting nu ook een soort concurrent wordt, terwijl zij juist veel van de technische basis hebben gelegd.

Als jij als organisatie op Collabora vertrouwt voor LibreOffice in de browser, zie je nu dat de stichting achter LibreOffice een vergelijkbare richting op beweegt.

Dat maakt de verhoudingen ingewikkeld: wie bepaalt straks de koers van de online versie, en wie heeft de meeste invloed op wat er in de code gebeurt.

Collabora zegt in hun blog dat ze nog wel willen bijdragen aan LibreOffice, maar dat het voor hen minder logisch is om zwaar te investeren in een community waar ze geen echte stem meer hebben.

Die spanning tussen partner en concurrent is precies wat je hier terugziet.

De uitleg van TDF: statuten, rechtszaak en risico’s

TDF heeft zelf ook gereageerd, via een blogpost van Italo Vignoli, net als Meeks een van de medeoprichters.

Hij bevestigt dat alle Collabora-ontwikkelaars hun lidmaatschap kwijt zijn, maar koppelt dat aan nieuwe statuten die recent zijn aangenomen.

Volgens hem is het besluit vooral een gevolg van een lopende rechtszaak tussen TDF en Collabora, en niet alleen een politieke of persoonlijke keuze.

Vignoli schrijft dat er in het verleden situaties waren waarin werknemers van bedrijven binnen TDF vooral handelden in het belang van hun werkgever.

Dat zou soms botsen met het belang van de stichting en het project als geheel.

Hij noemt geen concrete voorbeelden, maar schetst dat dit volgens hem een risico werd voor de status van TDF als goed doel.

Als TDF die status zou verliezen, kan dat gevolgen hebben voor donaties, fiscale voordelen en de manier waarop de stichting mag opereren.

Volgens Vignoli verkleinen de nieuwe statuten dat risico, al zegt hij er eerlijk bij dat het gevaar niet helemaal weg is.

In die nieuwe regels is de ruimte voor medewerkers van commerciële partijen binnen het bestuur en de ledenstructuur kleiner geworden.

Hoe Collabora nu naar LibreOffice en TDF kijkt

Collabora zegt niet dat ze helemaal stoppen met bijdragen aan LibreOffice, maar de toon is duidelijk anders dan voorheen.

Ze geven aan dat ze blijven bijdragen waar dat zinvol is en waar ze zich welkom voelen, maar dat het opbouwen van de TDF-community geen prioriteit meer heeft.

In gewone taal: ze werken aan de techniek als het past bij hun eigen doelen en klanten, maar steken minder energie in de stichting en het brede project eromheen.

In hun blog klinkt frustratie over het feit dat ze uit de formele structuur worden gedrukt, terwijl ze jarenlang veel hebben geïnvesteerd in code, infrastructuur en community.

Ze zien het besluit als een signaal dat TDF afstand neemt van de commerciële partij die volgens hen het meeste werk in LibreOffice stopt.

Voor jou als gebruiker betekent dit dat een deel van de mensen met diepe kennis van de kern van LibreOffice zich nu meer gaat richten op Collabora’s eigen producten en klanten.

Dat hoeft niet te betekenen dat LibreOffice stilvalt, maar de dynamiek achter de schermen verschuift wel.

Vooral bij complexe bugs, performanceproblemen en de online variant kan het uitmaken welke partij waar zijn tijd in steekt.

Wat dit betekent als je LibreOffice gebruikt

Gebruik je LibreOffice gewoon lokaal op je laptop of pc, dan merk je op korte termijn waarschijnlijk weinig.

De huidige versie blijft werken, je documenten gaan open en er komen echt niet ineens geen updates meer.

Toch is het handig om te snappen dat een flinke groep kernontwikkelaars nu formeel buiten de stichting staat en andere prioriteiten kan gaan leggen.

Gebruik je LibreOffice zakelijk, dan wordt het interessanter.

Veel organisaties gebruiken Collabora voor dingen als LibreOffice in de browser, integratie met bestaande systemen en ondersteuning op maat.

Die kant van het ecosysteem kan zich nu wat losser gaan bewegen van wat TDF doet met de officiële versie en de nieuwe online variant.

Voor IT-afdelingen betekent dit dat je beter moet letten op wie welke versie levert, wie bugs oplost en hoe lang je ondersteuning krijgt.

Bij aanbestedingen en migraties is het slim om expliciet vast te leggen of je inzet op Collabora, op de TDF-variant of op een combinatie, en wat dat betekent voor updates en support.

Als je nu aan het oriënteren bent, helpt het om niet alleen naar functies te kijken, maar ook naar de partij erachter en hun rol in dit conflict.

Praktische checklist voor organisaties die LibreOffice of Collabora gebruiken

Als je midden in zo’n situatie zit, is het fijn om gewoon een lijstje te hebben waar je langs kunt lopen.

Onderstaande checklist helpt je om te beoordelen of je iets moet aanpassen in je plannen of contracten.

• Breng in kaart wat je nu gebruikt: gebruik je alleen de desktopversie van LibreOffice, of ook een online variant via Collabora of een andere leverancier.
• Check je contracten: kijk welke partij je ondersteuning levert, hoe lang de afspraken lopen en wat er precies onder support valt.
• Vraag naar de roadmap: informeer bij je leverancier hoe zij omgaan met de scheiding tussen TDF en Collabora en wat dat betekent voor toekomstige versies.
• Controleer integraties: noteer welke koppelingen je hebt met andere systemen en wie verantwoordelijk is als daar iets breekt.
• Beoordeel je afhankelijkheid: kijk eerlijk hoeveel kennis je intern hebt en hoeveel je leunt op één externe partij.
• Volg de communicatie: houd de blogs en nieuwsberichten van zowel TDF als Collabora in de gaten om te zien of de situatie verder escaleert of juist stabiliseert.
• Plan een scenario B: bedenk wat je doet als een van de partijen een andere koers kiest dan jij prettig vindt, bijvoorbeeld door minder lang updates te leveren.

Je hoeft niet meteen in de stress te schieten, maar het is zonde om pas na te denken als er al een probleem is.

Met een paar uur uitzoekwerk kun je jezelf later veel gedoe besparen.

Hoe je als organisatie met open source conflicten omgaat

Dit soort conflicten tussen een stichting en een commerciële partij komt in open source vaker voor dan je misschien denkt.

De ene partij wil vooral de lange termijn en de principes van het project bewaken, de andere moet ook gewoon salarissen betalen en klanten tevreden houden.

Als gebruiker zit je daar precies tussenin en is het handig om niet volledig afhankelijk te zijn van één club of één interpretatie van het project.

Een praktische stap is om altijd helder te hebben waar je ondersteuning vandaan komt en wat je daar precies voor krijgt.

Heb je een contract met Collabora, dan kun je daar terecht, ook als de relatie met TDF stroef is.

Leun je vooral op de community en TDF, dan is het slim om te volgen wie er nog actief bijdraagt en hoe de governance zich ontwikkelt.

Verder helpt het om intern wat meer kennis op te bouwen over de software die je gebruikt.

Dat betekent niet dat je zelf de broncode hoeft te lezen, maar wel dat je snapt hoe updates werken, hoe je problemen reproduceert en hoe je goede bugmeldingen maakt.

Hoe minder je complete afhankelijkheid van één leverancier of één stichting, hoe beter je tegen een stootje kunt als er bestuurlijke ruzies ontstaan.

Stappenplan om je LibreOffice-strategie te herzien

Als je nu denkt: “oké, ik wil hier iets mee”, dan helpt een simpel stappenplan.

Je hoeft het niet ingewikkeld te maken, als je het maar gestructureerd aanpakt.

1. Inventariseer je gebruik: noteer welke LibreOffice-versies je draait, op welke systemen en met hoeveel gebruikers.
2. Identificeer je leveranciers: schrijf op wie je licenties, support of hosting levert, inclusief contactpersonen.
3. Check risico’s: kijk waar je afhankelijk bent van één partij en wat er gebeurt als die partij van koers verandert.
4. Bespreek intern: leg de situatie kort uit aan je IT-team en eventueel aan inkoop of security, zodat iedereen weet wat er speelt.
5. Plan een overleg met je leverancier: stel gerichte vragen over hun rol in het LibreOffice-ecosysteem en hoe zij de situatie met TDF zien.
6. Leg keuzes vast: besluit of je zo doorgaat, extra waarborgen inbouwt of juist wilt spreiden over meerdere partijen.
7. Documenteer alles: zorg dat je bevindingen en afspraken ergens terug te vinden zijn, zodat je niet opnieuw hoeft te beginnen als er iets verandert.

Op die manier maak je van een vaag conflict op afstand iets waar je concreet beleid op kunt maken.

Dat is een stuk rustiger dan afwachten en hopen dat het allemaal wel meevalt.

Wat dit zegt over open source, governance en vertrouwen

Deze situatie laat zien dat open source niet alleen draait om vrije code, maar ook om vertrouwen in de mensen en organisaties eromheen.

Een project kan technisch sterk zijn, maar als de bestuurstructuur rommelig is of grote partijen elkaar niet meer vertrouwen, merk je dat vroeg of laat als gebruiker.

De spanning tussen TDF en Collabora laat zien hoe lastig het is om commerciële belangen en een stichting met een goededoelstatus netjes naast elkaar te laten bestaan.

Voor jou als gebruiker is het daarom slim om bij open source projecten niet alleen naar de functies en de licentie te kijken, maar ook naar de structuur eromheen.

Wie beslist er, wie betaalt de rekeningen, en wat gebeurt er als twee grote spelers ruzie krijgen.

Bij LibreOffice zie je nu dat een groep van meer dan dertig ontwikkelaars, inclusief een aantal zwaargewichten, formeel buiten de stichting komt te staan.

Dat hoeft niet het einde van het project te zijn, maar het is wel een signaal dat de verhoudingen aan het schuiven zijn.

Als je daar rekening mee houdt in je keuzes voor software en ondersteuning, voorkom je dat je later ineens vastzit aan een richting waar je nooit bewust voor hebt gekozen.

Hoe je als individuele gebruiker hiermee omgaat

Als je gewoon thuis LibreOffice gebruikt, voelt dit misschien als gedoe ver weg.

Toch kun je ook als individuele gebruiker een paar dingen doen om wat bewuster met deze situatie om te gaan.

Je hoeft er geen expert voor te worden.

Je kunt beginnen met volgen wat er gebeurt via de officiële blogs van TDF en Collabora.

Daar zie je vaak al snel of de toon verslechtert of juist wat normaler wordt.

Als je doneert aan TDF, kun je voor jezelf afwegen of je dat nog steeds wilt op basis van hoe zij omgaan met de community en commerciële partijen.

Werk je in je eentje met LibreOffice, dan is het vooral handig om regelmatig te updaten en af en toe te checken welke versie je draait.

Als je afhankelijk bent van bepaalde functies, zoals samenwerken in documenten of online bewerken, is het slim om te weten of dat via Collabora of via een andere route loopt.

Zo voorkom je dat je ineens verrast wordt als een leverancier van koers verandert of een functie anders gaat aanbieden.